Oorlog op ons bord

Ik behoor tot een uitstervend ras. Zo lang ik mij kan herinneren, is groenten eten voor mij een soort levensbehoefte. Met gemak haal ik dus de aanbevolen hoeveelheid en soms wel het dubbele. Sterker nog, als ik een aantal dagen weinig tot geen groente eet, krijg ik een heel slecht humeur. Als kind al lustte ik spruitjes en witlof. En dat in een tijd – ik spreek over de jaren ’70 – dat ze heel wat bitterder waren dan nu. Overduidelijk niet de gemiddelde consument.

Wie is er verantwoordelijk voor dat we voldoende groente eten? Grappig genoeg wijst de ‘gemiddelde consument’ vooral naar zichzelf als hem daarnaar gevraagd wordt. Vooruit, de supermarkt, de familie en de horeca mogen er ook een schepje bovenop doen. “Groente is gedoe”, geeft men als voornaamste reden op om er keer op keer niet voor te kiezen. Dat we hierin niet kunnen berusten wordt ook steeds duidelijker. De zorgkosten rijzen de pan uit, obesitas en diabetes nemen schrikbarende vormen aan. En het milieu heeft ernstig te lijden onder de hoeveelheid vlees en zuivel die we wél consumeren. Tijd dus voor een grootscheeps groente-offensief. Maar om te snappen hoe we het tij kunnen keren, eerst nog even iets dieper in de materie duiken.

Berdien Siere, dochter van een groenteman en bedenker van het concept Kleur op je Bord, is een van de koks met wie ik al jaren samenwerk. Hoewel chefs als Niven Kunz, Jonnie Boer, Angelique Schmeinck en restaurant De Kas het goede voorbeeld proberen te geven door te werken met groenten en smaak, blijft er een kloof tussen de horeca-praktijk en de realiteit in de doorsnee keuken. Hoe denkt zij dat dat komt? “Het is oorlog om op het bord te komen”, meent Siere, “en die wordt verloren door groente. Er is in Nederland heel veel aandacht voor dierlijke producten, voor granen, voor suiker. Daar zitten grote financiële belangen achter van de industrie en de consument wordt daar in hoge mate door beïnvloed.” Okay, een soort complot dus, een samenzwering om ons andere dingen te laten eten dat wat het meest gezond voor ons is? Maar wij zijn toch verantwoordelijke mensen, wij kunnen toch zelf wel bepalen wat wij eten? Siere: “Kijk naar het verkeer. Ik verbaas me erover dat er relatief zo weinig ongelukken gebeuren. Als er problemen zijn, dan komt er een leuke oplossing waar iedereen beter van wordt. Regelgeving stuit er nauwelijks op problemen. Autogordels om, fietsers van rechts, met grootschalige campagnes hebben we dat allemaal heel netjes georganiseerd. Problemen in ons voedingssysteem worden niet zo makkelijk erkend. Waarom niet groot de voedingswaarde van een aardappel of een appel communiceren?”

Siere denkt ook dat het beter werkt om mensen iets minder keuze te bieden. Supermarkten willen vooral véél van iets verkopen. De consument ziet in de gemiddelde winkel door de bomen het bos niet meer. “Wat is het succes van Willem & Drees en Hello Fresh? Zij selecteren voor de eindgebruiker en letten op voedingswaarde, vers, smaak en gezondheid. Er komt geen rotzooi in die boxen. Een recept met maar vijf ingrediënten, zoals bijvoorbeeld Marqt heel consequent doet, werkt veel beter.”

Interessant. De consument meent dat hij zelf verantwoordelijk is. Maar als je het tij zou willen keren, moet je met grof geschut aan komen zetten waardoor je een stukje van die verantwoordelijkheid weer terugpakt. Reguleren, minder keuze bieden. Ik voel er wel wat voor. Zeker nadat ik afgelopen zondag de TV-uitzending van de Monitor heb gezien, waarin Teun van de Keuken genadeloos blootlegt hoe kinderen via slinkse marketing in de winkel en via verpakkingen worden getriggerd om snoep te kopen. “Eigen verantwoordelijkheid van de ouders”, zegt de baas van de levensmiddelenindustrie desgevraagd. “Wij doen niks wat niet mag van de wet”. Zo lust ik er nog wel een paar. De hele dag worden wij geprikkeld zoet, vet en bewerkt voedsel te kopen. Via allerlei trucs worden consumenten verleid vooral géén groente en fruit te eten. En de groente- en fruitsector moet het doen met een marketingbudget dat een schijntje is, in vergelijking met dat van de snoep- en frisdrankenindustrie. Misschien moeten we deze strijd inderdaad als een oorlog beschouwen. En grootschalige marketing voor gezond voedsel niet schuwen.  Maar ik denk dat we ook als consumenten ons recht op een gezonde wereld die niet gedomineerd wordt door de voedingsmiddelenindustrie, moeten opeisen. Een rechtszaak? Het Malieveld? Revolution!

Deel dit artikel opTweet about this on TwitterShare on Facebook
IMG_2505
"Wij kunnen toch zelf wel bepalen wat we eten?"