IMG_1470

Maatschappelijke beweging

De afgelopen 15 jaar ben ik (mede)initiator en bedenker geweest van vele campagnes, acties, platforms en initiatieven, bedoeld om de transitie aan te jagen en te versnellen. Varierend van ‘Koe zoekt wei’ en de Stilte-campagne (Natuur & Milieu) tot en met de Dag van de Duurzaamheid (2009-2011), 40 dagen duurzaam eten (2010), de Peulenparade (2013) of de #bonenestafette (allen Urgenda), The Green Protein Alliance (2016) en de Transitiecoalitie Voedsel (2017) of het Vernieuwersnetwerk Natuurlijke Reststromen Zuid-Holland (2021) en Nieuw Wongema in Noord-oost Groningen(2021).

Steeds zoek ik naar speelse, moderne vormen die mensen uitnodigen in eigen omgeving aan te haken. Geen opgeheven vingertjes. Geen miljoenen kostende tv-spots. Maar aansprekende vormen die – met slim gebruik van sociale media en een klein budget – zorgen voor maatschappelijke beweging. Waar mensen aan meedoen omdat het ze iets oplevert. En omdat ze er lol aan beleven om deel uit te maken van een groep voorlopers die het systeem wil veranderen.

Projecten

De schaal van Kampen helpt graag bij het uitdenken van vernieuwende concepten, projecten of programma’s over de omslag naar een duurzaam en gezond voedselsysteem. Als geen ander is Sandra van Kampen in staat maatschappelijke beweging op dit vlak te creëren of te helpen versterken. Met een verrassende campagne, een dag waar écht iets gebeurt of een project met impact tot gevolg. Een paar recente voorbeelden:

Circulair Verbonden van WUR

Aan Wageningen University & Research wordt sinds 2019 in vier ‘flagships’ hard gewerkt om de transitie naar een circulaire bio-economie vorm te geven. Hoewel dit onderzoek en de ervaringen van de onderzoekers bijzonder relevant zijn voor de huidige maatschappelijke opgaven rond ons voedselsysteem en de inrichting van het landelijk gebied, blijft het soms lastig om concreet te maken wát je nu precies hebt onderzocht en wat de praktijk ermee kan. Ik help WUR met een aantal podcasts en het leiden van een studiedag met onderzoekers en praktijk initiatieven. Hiermee wordt de maatschappelijke impact van dit onderzoek hopelijk wat duidelijker.

Lokaal Voedsel Utrecht

FirstDates_20191007_lowres_105Het project Lokaal Voedsel Utrecht, dat met steun van een LEADER tot stand kwam en nu wordt gefaciliteerd door de Provincie Utrecht, is bedoeld om de markt voor regionaal voedsel in de provincie Utrecht verder te verstevigen. Aanvankelijk was het doel van ‘Lokaal Voedsel Utrecht’ (LVU) om aanbieders en afnemers van lokaal voedsel in de provincie Utrecht bij elkaar te brengen. Inmiddels ligt de focus meer op het versterken van het huidige netwerk en het betrekken van méér mensen bij het lokale voedsel uit de regio. Samen met Marianne Karstens en Linette Mak vorm ik het team.

Nieuw Wongema

coop (2)‘Home at the end of the world’, dat typeert werkpension Nieuw Wongema in het Groningse Hornhuizen nog het beste. Vlak achter de waddendijk en midden in het dorp ligt een karakteristiek pand, dat oud-eigenaar Erik Wong vanaf 2010 uitbaatte als plek waar ‘doeners, denkers en makers’ elkaar ontmoeten. Wong hield het in 2020 na tien jaar voor gezien, maar een Coöperatie van vernieuwers Wilbert van de Kamp, Youetta Visser, Astrid Kaag en mijzelf pakten de handschoen op. Na ruim een jaar opknappen, nieuw netwerk aanboren, groepen ontvangen en de bedrijfsvoering op orde krijgen, pakken Wilbert en Astrid e.e.a. nu verder met Wong én dorpsgenoten en vrijwilligers op. Youetta en ik zijn trots als kwartiermakers de doorstart van dit unieke pand en daarmee het behoud voor deze verlaten regio mogelijk gemaakt te hebben.

Vernieuwersnetwerk Natuurlijke Reststromen

IMG_4824Samen met Youetta Visser heb ik in krap negen maanden (2020/21) tijd als kwartiermaker een netwerk gevormd van pioniers in de verwerking van ‘natuurlijke reststromen’ (bermgras, riet, slib, snoeihout, schapenwol, eendenkroos) in de provincie Zuid-Holland. We organiseerden en faciliteerden (online) bijeenkomsten, zetten pilots op, inventariseerden de wensen en ideeën van vernieuwende ondernemers en overheden, schreven een ambitiedocument, zetten een website en nieuwsbrieven op. Het netwerk staat en inmiddels is een coördinator aangetreden die de volgende fase leidt en vormgeeft.

Oogstdag Provincie Zuid-Holland

Voor de Provincie Zuid-Holland en de Zuid-Hollandse Voedselfamilies, organiseerden Youetta Visser en ik de Oogstdag 2018.IMG_8115 Een wervelende bijeenkomst waarin de ‘oogstten’ wat er allemaal aan vernieuwende initiatieven in de provincie plaatsvond en waarin we een agenda voor de toekomst opstelden met tal van actiepunten. In 12 verschillende workshops konden initiatiefnemers en andere betrokken zich verder verdiepen op thema’s als ‘eigentijds eigendom van grond’, ‘circulariteit’, ‘verdienmodellen’, ‘ketensamenwerking’ en nog veel meer.

Groenste familie van Zuid-Holland

Met de Zuid-Hollandse Milieufederatie, Willem & Drees en Rechtstreex en andere aanbieders van regionaal voedsel zijn we sins de zomer van 2018 gaan aan de slag om het aandeel regionaal voedsel in de provincie met 20% te laten stijgen. Hoe? Door inwoners op vernieuwende manieren te verbinden met het landschap om hen heen en het voedsel wat daarin geproduceerd wordt. De campagne De Kortste Weg, die ik samen heb ontwikkeld met reclamebureau DDK, is gelanceerd op 14 september 2019.

Transitiecoalitie Voedsel

In 2017 ontstond vanuit Willem Lageweg, Natascha Kooiman en Jan Paul van Soest het initiatief voor de Transitiecoalitie Voedsel. Eerder al was ik zelf samen met RVO gestart met de oprichting van een Platform Voedseltransitie. We voegden de twee initiatieven samen en voilà: een heleboel enthousiaste leden en slagkracht als gevolg. Inmiddels is de TCV met zo’n 150 aangesloten vernieuwers uit de voedselwereld en speler van formaat. Samen met Lageweg en Frederike Praasterink vorm ik sinds januari 2018 het bestuur. Kijk voor meer informatie op www.transitiecoalitievoedsel.nl 

VOER

IMG_3971Wat zorgt voor doorbraken in de voedseltransitie? Wat is de rol van de overheid, banken, de wetenschap en het (agrarisch) onderwijs? In de zomer van 2016 en in 2017 toerden Youetta Visser (De Y-factor) en ik langs boeren, koks, ondernemers, wetenschappers en beleidsmakers om duidelijkheid te krijgen over deze vraag. We maakten satirische filmpjes, schreven blogs en organiseerden twee keer een VOER-café in de Gelderlandfabriek in Culemborg om helderheid te krijgen over de kansen voor nieuwe boeren en de rol van de overheid bij de voedseltransitie. Het boek VOER – vaart maken met de voedseltransitie verscheen op 30 november 2017. Het is hier te bestellen.

Korte ketens

Samen met het Netwerk Platteland zette ik in 2016 een serie bijeenkomsten in verschillende provincies op touw. De inzet? Ondernemers en andere initiatiefnemers in de korte voedselketen vinden, verbinden en kijken waar de knelpunten en kansen liggen. Hoe wordt deze beweging krachtiger? Mooie bijeenkomsten met zinvolle discussies, workshops en een goed netwerk dat elkaar vindt, zijn het gevolg. Lees hier de verslagen van de bijeenkomsten op 17 mei (Gelderland), 15 september (Zuid-Holland), 25 oktober (Overijssel) en 3 november (Drenthe-Groningen).

The Green Protein Alliance

Hoe kun je de eiwittransitie versnellen? En vooral: wie moeten dat doen? Met deze vraag in het achterhoofd bracht ik Jeroen Willemsen, De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland/DuurzaamDoor en mijzelf in november 2015 bij elkaar. Na enkele denksessies haakte ook New Foresight aan en werd het startsein gegeven voor The Green Protein Alliance, de club van producenten van vlees- en IMG_6251zuivelvervangers, cateraars, supermarkten en kennispartners die er met elkaar voor gaat zorgen dat Nederland een stuk plantaardiger wordt: 50% dierlijk en 50% plantaardige eiwitten in 2025.

Dutch Cuisine

Dutch Cuisine is dé beweging van chefs die wil laten zien dat we in de horeca ook iets anders op het bord kunnen toveren dan een lap vlees met wat garnering. Met de ambitie om het menu te laten bestaan uit 80% plantaardig en 20% dierlijk en 80% producten uit Nederland en 20% van buiten, gingen voorlopende chefs onder aanvoering van Albert Kooy in 2014 aan de slag. Op uitnodiging van Albert Kooy en Peter Klosse, organiseerde ik vanuit Urgenda de eerste bijeenkomsten in het koksonderwijs om daar de principes van Dutch Cuisine te laten landen en bracht ik mensen bij elkaar. Het gaf tegelijkertijd een boost aan Dutch Cuisine als beweging.

voedseltransitie-55
Niet vertellen hoe het moet, maar laten zien hoe het kan